3D baskı fiyat hesaplama beş kalemden oluşuyor: filament, elektrik, yazıcı amortismanı, başarısız baskılar ve işçilik. Dilimleyicinin baskı sonrası gösterdiği rakam bunların yalnızca birincisi, yani gerçek maliyetin beşte biri kadar. Gerisini eklemeden fiyat verirsen aradaki farkı kendi cebinden ödüyorsun.
Aşağıda her kalemin nasıl hesaplandığı, dilimleyiciye filament fiyatını nasıl girdiğin ve sonunda uçtan uca örnek bir hesap var.
Beş kalem
Çoğu kişi birincisini hesaplıyor, kalan dördünü atlıyor.
1. Filament
En kolay kalem, çünkü dilimleyici gram cinsinden ne harcayacağını zaten söylüyor.
Makaralar genelde 1 kg net filament içerir. 3D baskı gram fiyatı şöyle çıkıyor:
gram başına = makara fiyatı ÷ 1000
500 TL'lik bir makarada gramı 0,50 TL. Dilimleyici "24 g" diyorsa filament 12 TL.
İki incelik var. Makaranın plastik gövdesi o 1 kg'a dahil değil, ayrı ağırlık. Bir de dipte kalan, pratikte kullanılamayan son 20-30 gram. Titiz hesap istiyorsan 1000 yerine 970'e böl.
Dilimleyiciye makaranın kilo fiyatını bir kez girersen bu hesabı o yapar. Bambu Studio'da filament profilinin ayarlarında Price alanı var; doldurunca dilimleme sonrası tahmin panelinde maliyet de görünüyor. Her filament profili için ayrı girmen gerekiyor, fiyat profile bağlı. Çok renkli baskıda temizleme kulesine giden filament de bu rakama dahil, beklenenden yüksek çıkmasının sebebi genelde budur.
2. Elektrik
3D yazıcı elektrik tüketimi sabit değil. Isınma sırasında tepe yapıyor, baskı boyunca düşüyor. Ortalamayı öğrenmenin tek güvenilir yolu prize takılan bir enerji ölçer. Bir kez ölçüyorsun, bir daha bakmıyorsun.
Ölçemiyorsan kaba aralık: ısıtmalı tablalı masaüstü bir FDM yazıcı baskı boyunca ortalama 100-150 W çekiyor. Tabla sıcaklığı yüksek malzemelerde üst sınıra, PLA'da alt sınıra yakın.
elektrik = (ortalama watt ÷ 1000) × saat × kWh birim fiyatı
Birim fiyatı kendi faturandan al; konut ve ticarethane tarifeleri farklı ve sık değişiyor. 120 W ile 5 saatlik bir baskı 0,6 kWh eder. Filamentin yanında küçük kalır. Elektriğin önem kazandığı yer uzun baskılar: 30 saatlik bir işte 3,6 kWh konuşuyorsun.
3. Yazıcı amortismanı
Yazıcı sonsuza kadar çalışmıyor. Fiyatını kullanım ömrüne bölüp saat başına bir rakam çıkarıyorsun.
saat başına = yazıcı fiyatı ÷ tahmini ömür (saat)
Masaüstü FDM için 2.000-5.000 saat makul bir varsayım. 25.000 TL'lik yazıcıyı 3.000 saate bölersen saati yaklaşık 8,3 TL.
Sarf parçaları da buraya giriyor: nozzle, PTFE boru, tabla yüzeyi, kayış. Her birini ayrı takip etmek yerine amortisman rakamına küçük bir pay eklemek pratikte yeterli.
Hobi amaçlı basıyorsan bu kalemi atlarsın. Satıyorsan atlayamazsın: yazıcının kendini geri ödemesi buradan geçiyor.
4. Başarısız baskılar
En çok atlanan ve en can yakan kalem.
Başarısız baskıda filamenti, elektriği ve süreyi harcarsın, karşılığında hiçbir şey almazsın. Kendi oranını bilmiyorsan bir süre not tut. Yerleşmiş bir kurulumda %5-10 makul; yeni bir malzemeye geçtiğinde ilk günlerde çok daha yüksek.
düzeltilmiş maliyet = maliyet ÷ (1 − başarısızlık oranı)
%10 ile çalışıyorsan her parçanın maliyetini 0,9'a bölersin, yani yaklaşık %11 eklersin.
Bu oranı düşürmenin karşılığı doğrudan para. Baskılar z ekseni homing hatası gibi mekanik bir sebeple yarıda kalıyorsa, o sorunu bir kez çözmek her baskıda kendini geri öder.
5. İşçilik
Satıyorsan bu kalem zorunlu. Modeli hazırlamak, dilimlemek, tablayı boşaltmak, destekleri sökmek, zımparalamak, paketlemek: hepsi zaman.
Baskı süresi işçilik değil; yazıcı çalışırken sen başka iş yapıyorsun. Sayacağın şey elini sürdüğün dakikalar. Küçük bir parçada 10 dakika, destekli ve zımpara isteyen bir parçada bir saati bulur.
Örnek hesap
24 gramlık bir parça, 5 saat baskı, 500 TL'lik PLA makara, 120 W ortalama, kWh 3 TL, amortisman saatte 8,3 TL, başarısızlık %10, işçilik 15 dakika, saat ücretin 200 TL:
| Kalem | Hesap | Tutar |
|---|---|---|
| Filament | 24 g × 0,50 TL | 12,00 TL |
| Elektrik | 0,6 kWh × 3 TL | 1,80 TL |
| Amortisman | 5 sa × 8,30 TL | 41,50 TL |
| Ara toplam | 55,30 TL | |
| Başarısızlık payı | ÷ 0,90 | 61,44 TL |
| İşçilik | 0,25 sa × 200 TL | 50,00 TL |
| Toplam maliyet | 111,44 TL |
Dilimleyicinin gösterdiği rakam 12 TL'ydi. Gerçek maliyet dokuz katı çıktı.
Rakamlar örnek; kendi makara fiyatını, tarifeni ve saat ücretini koyunca tablo değişir. Değişmeyen şey oranlar: filament toplam maliyetin küçük bir parçası.
Maliyeti neyin düşürdüğü
Tablodaki en büyük kalem amortisman: 111,44 TL'nin 41,50'si. Bu, yazıcının çalıştığı sürenin pahalı olduğu anlamına geliyor ve maliyeti düşürmenin en etkili yolunu da gösteriyor.
Aynı tablaya dört parça sığdırırsan baskı süresi 5 saatten 7 saate çıkar ama amortisman dört parçaya bölünür. Parça başına 41,50 TL yerine 14,53 TL. İşçilik de bölünür: dört parçayı tek seferde temizlemek, dördünü ayrı ayrı temizlemekten kısa sürer.
Tablayı doldurmak, hızlı basmaktan daha çok fark yaratıyor.
İkinci büyük kalem işçilik. Onu düşürmenin yolu destek gerektirmeyen yönlerde basmak, zımpara isteyen yüzeyleri tabla tarafına almak, kısacası baskı sonrası el işini baştan azaltmak.
Filament ise en küçük kalem. Ucuz filament aramak, hesabın en az önemli yerinde tasarruf etmek demek. Başarısızlık oranını yükseltirse net zarar. Zor bir malzemede bu daha da belirgin: naylon (PA) filament kurutulmadan basılmıyor ve nemli naylonun başarısızlık oranı yüksek.
Bu hesap fiyat değil
Maliyet fiyatın tabanı, kendisi değil. Bir parçayı satacaksan üstüne marj eklenir ve piyasaya bakılır; yaygın yaklaşım maliyetin 1,5 ila 3 katı.
Kritik nokta: müşteri senin maliyetini düşünmüyor, parçanın kendisi için ne ödeyeceğini düşünüyor. Bu hesap sana yalnızca altına inersen zarar edersin çizgisini veriyor. Tavanı piyasa belirliyor.
Satmayı düşünüyorsan hangi işin gerçekten döndüğünü 3D yazıcı ile para kazanmak yazısında üç pazarı karşılaştırarak yazdım.
