Bambu Studio delik ölçüsü: XY delik telafisi

Delikler tasarımdan küçük çıkıyor, kumpasla farkı buluyorsun, o farkı XY delik telafisi (X-Y hole compensation) satırına yazıp yeniden basıyorsun ve delikler bu kez büyük çıkıyor. Ayar bozuk değil. Girdiğin değer çapa değil, deliğin her kenarına ayrı uygulanıyor; çap bu yüzden girilen değerin iki katı kadar değişiyor. Doğru değer, çapta bulduğun farkın yarısı.

Kısa yol:

1. Son parçada kullanacağın işlem ve filament preset'iyle birkaç delikli bir test parçası bas.
2. Delikleri ölç, her birinin tasarım çapından farkını bul, ortalamasını al.
3. Bu farkın yarısını İşlem (Process) → Kalite (Quality) → Hassasiyet (Precision) altındaki XY delik telafisi satırına yaz. Satır yalnız Gelişmiş (Advance) anahtarı açıkken görünüyor.
4. Yeniden bas; fark kaldıysa kalan farkın yarısını mevcut değere ekle.

Değer çapa değil, her kenara işliyor

İpucu metni ayarı şöyle tanımlıyor: nesnenin delikleri XY düzleminde girilen değer kadar büyütülüyor ya da küçültülüyor, pozitif değer deliği büyütüyor, negatif değer küçültüyor. "Değer kadar" deliğin duvarı için geçerli. Bambu Studio kaynak kodunda dilimlenmiş her katmandaki delik çizgisi girilen milimetre kadar dışarı kaydırılıyor; karşılıklı iki duvar birden kaydığı için çap iki katı değişiyor. Bambu wiki'si de delik çapının telafi değerinin iki katı kadar büyüdüğünü yazıyor.

ASA ile basılan 80 x 20 mm'lik bir test parçasında 10,0 ile 10,4 mm arasında beş delik var, delikler ortalama 0,15 mm küçük çıkıyor. XY delik telafisi'ne 0,15 girilip parça yeniden basılınca tablo şu:

Her delik yaklaşık 0,3 mm, yani girilen değerin iki katı büyüdü; ortalama 0,15 mm eksik olan delikler ortalama 0,16 mm fazla çıktı. Doğru değer 0,15 / 2 = 0,075 mm. Bu değerle deliklerin tasarım ölçüsüne inmesi beklenir; bu bir hesap, basılıp ölçülmüş bir sonuç değil.

Değeri ölçüp hesaplamak

Hesap tek satır: telafi = (tasarım çapı - ölçülen çap) / 2. Delik büyük çıkıyorsa sonuç negatif çıkar. Negatif değer de çalışıyor; kod büyütmeyi ve küçültmeyi ayrı ayrı uyguluyor.

Ölçerken:

• Tek delik yerine birkaç farklı çapta delik bas, farkların ortalamasını al. Yukarıdaki parçada beş deliğin farkı 0,14 ile 0,15 mm arasında kaldı; ortalama, kumpasın okuma payını yumuşatıyor.
• Test parçasını son parçanın işlem ve filament preset'iyle bas. Wiki bu kalibrasyonun filamente özgü olduğunu, malzeme değişince tekrarlanması gerektiğini yazıyor.
• Ölçüyü ilk katmandan alma. Fil ayağı telafisi (Elephant foot compensation) yalnız ilk katmanın kesitine uygulanıyor, delik orada üst katmanlardan farklı çıkar.
• Wiki'nin benzer belirtiler listesine göre 1 mm'nin altındaki delikleri ayarlamak zor, dikiş de delik hassasiyetini etkileyebiliyor.

İkinci baskıda fark kaldıysa baştan başlama, kalan farkın yarısını mevcut değere ekle. 0,075 ile delikler hâlâ 0,04 mm küçükse yeni değer 0,075 + 0,02 = 0,095 mm. Ayar küçük düzeltmeler için: mutlak değeri 2 mm'yi geçen bir sayı girersen program büyük farklar için ölçeklemeyi önerip satırı sıfırlıyor.

Bütün ölçüler aynı oranda kısa çıkıyorsa, yani dış ölçüler de yüzde olarak küçükse, sorun delik değil büzülme ve ayarı filament preset'indeki Büzülme (Shrinkage). Akış oranının delik ölçüsüyle bağı ayrı bir soru; akış oranı yazısında ele aldım.

Ayar nerede, ne zaman gri

Satır işlem preset'inde, Kalite sekmesinin Hassasiyet grubunda; hemen altında XY kontur telafisi (X-Y contour compensation) var. İkisi de gelişmiş seviyede, varsayılanları 0.

Değeri tek nesneye vermek için nesneye sağ tıkla, İşlem Ayarlarını Düzenle (Edit Process Settings) seç; panel Küresel (Global) konumundan Nesneler (Objects) konumuna geçiyor ve değer yalnız o nesnede kalıyor. Ayar nesne düzeyinde: nesnenin içindeki parçalara ya da değiştiricilere ayrı değer verilemiyor.

Satır üç durumda iş görmüyor:

• Otomatik dairesel kontur/delik telafisi (Auto circle contour-hole compensation) açıksa iki XY satırı griye dönüyor, değerleri 0'a çekiliyor.
• Nesne birden fazla filamentle renk boyanmışsa telafi uygulanmıyor; program dilimlerken bunu uyarıyla söylüyor.
• Delik o katmanda kapalı değilse.

Tüylü yüzey (Fuzzy skin) boyanmış nesnede de telafinin kullanılmayacağını söyleyen bir uyarı çıkıyor. Kaynak kodda ise değer yalnız renk boyamasında sıfırlanıyor; emin olmak için Önizleme (Preview) sekmesinde deliğe bak.

Telafi hangi deliğe işler

Program deliği modelden değil, katmandan tanıyor: kesitte dört yanı kapalı bir boşluk delik sayılıyor, telafi yalnız ona işliyor. Aynı delik bir katmanda kapalı, bir sonrakinde açık olabiliyor; tablo bunun pratikteki karşılığı.

İkinci satır en sinsi olanı. Dik bir deliği yandan bir vida deliği kesiyorsa, kesişmenin olduğu katmanlarda delik kapalı değil; telafi o katmanları atlıyor ve delik o yükseklikte bir basamak yapıyor: üstü ve altı telafili çapta, kesişme bölgesi telafisiz çapta. Ağustos 2023 tarihli GitHub kaydında (#2359) Bambu, telafinin dilimlenmiş 2B kesite uygulandığını, o katmanlarda deliğin algılanamadığını açıkladı ve iyileştirmeyi deneyeceklerini söyledi. Kayıt hata değil özellik isteği olarak etiketli ve hâlâ açık. Ölçünün kritik olduğu böyle bir delikte telafiye güvenme, payı tasarımda ver.

XY ayarları Z'ye de dokunmuyor. Yatay deliğin yüksekliği katmanlarla oluşuyor; kontur telafisi en fazla yataydaki genişliğini değiştirir. Yan delik oval çıkıyorsa çare telafi değil şekil; damla biçimli negatif parça delik açma yazısında. Kenara açılan slot'lar ve geçmeli parçalar için doğru ayar kontur telafisi; o tarafı, ABS için Büzülme ile birlikte, XY kontur telafisi yazısında anlattım.

Otomatik dairesel telafi ne zaman daha iyi

Otomatik daire telafisi 2.0.0 ile (Mart 2025) geldi. Sürüm notuna göre elle girilen XY kontur ve delik telafisiyle birlikte kullanılamıyor; ipucu metnine göre deneysel, 50 mm altındaki daireleri hedefliyor ve yalnız beş Bambu filamentini, aralarında PLA Basic ile PETG HF'yi destekliyor.

Elle telafiden dört farkı var:

• Sabit sayı yerine çapa göre hesaplanan bir değer kullanıyor. Kodda katsayılar duvarı basan filamentin profilinden geliyor; küçük delik daha çok büyütülüyor. 2.8.2'de X1, P1 ve A1 serisinin PLA Basic profiliyle 10 mm'lik bir delik her kenarda yaklaşık 0,15 mm, H2D'nin PLA Basic profiliyle yaklaşık 0,09 mm büyütülüyor.
• Yalnız tam daireyi tanıyor. Wiki'ye göre yatay düzlemdeki, birbirine karışmayan tam daireler telafi görüyor; yarım daire, elips ve dikey düzlemdeki daire görmüyor.
• Baskıyı da değiştiriyor. Wiki'ye göre tanınan dairelerin hızı 200 mm/s'de sabitleniyor, soğutma tam güçte çalışıyor, dairelerin duvarında birleşim dikişi (scarf) kullanılıyor.
• Kuru, resmi Bambu filamentine göre ayarlı. Wiki nemli filamentte geçmenin sıkılaştığını, Bambu dışı filamentte beklenen sonucun çıkmayabileceğini yazıyor.

İki mod aynı nesnede birlikte açılamıyor. Otomatik daireyi açtığın anda iki XY satırı uyarısız 0'a dönüyor; açmadan önce elle girdiğin değeri bir yere not et. İkisi de nesne düzeyinde olduğu için altıgen somun deliği ya da kare delik gibi otomatik modun tanımadığı bir şekil taşıyan parçayı ayrı nesne yap, elle telafiyi ona ver, yuvarlak delikli nesnede otomatik modu aç.

İnce ayar özellik açıkken çıkan Kullanıcıya Özel Ofset (User Customized Offset) satırında. Yönüne dikkat: arayüzdeki ipucu, Türkçesi de, pozitif değerin sıkılaştırdığını söylüyor; sürüm notu ve wiki tersini. Kod sürüm notuyla aynı yönde çalışıyor: pozitif değer gevşetiyor, negatif sıkılaştırıyor. Bambu Kasım 2025'te bir GitHub kaydında (#8873) açıklamanın hatalı olduğunu kabul etti; master dalında ipucu bugün hâlâ eski metin. İkinci tuzak ölçek: kod bu değeri ikiye bölüp her kenara uyguluyor, yani burada girdiğin sayı çapı doğrudan o kadar değiştiriyor. XY delik telafisi'nde çap girilen değerin iki katı değişiyordu. Bir satırdan ötekine geçerken aynı sayıyı taşırsan geçme yine kayar. Wiki bu satır için 0,02 mm'lik adımlar öneriyor.

Hangi durumda hangi ayar

Doğru değeri bulunca işlem preset'ini yeni adla kaydet; değer filamente bağlı, malzeme değişince ölçüyü yenile.